![]()
Kæri lesandi
Forsetafrú Rwanda Jeannette Kagame er yfir sig ánægð því Merck hefur lofað að gefa ríkisstórn Ruanda tvær milljónir skammta af Gardasil (leghálskrabbameinsbóluefnið) næstu þrjú árin. Og það er ekki nema von að forsetafrúin sé glöð, því fleiri konur deyja í Rúanda af völdum leghálskrabbameins en úr nokkurri annarri tegund krabbameins. En ef hún trúir því statt og stöðugt að milljónir Gardasil skammta muni leysa úr leghálskrabbameinsvanda lands hennar ætti hún að búa sig undir mikil vonbrigði og ganga úr skugga um að í landi hennar sé traust kerfi til að taka á móti því gagnstæða.
Fyrir örfáum dögum sagði frú Kagame við fjölmiðla að í þessari viku munu þúsundir ungra kvenna í Rúanda fá tækifæri til þess að lifa án ógnar frá því sem hefur verið talið banvænn sjúkdómur.
Slæmu tíðindin eru þau að ungar stúlkur og konur sem hafa verið bólusettar með efninu MUNU lifa áfram í hættunni af banvænum sjúkdómi. Þær vita bara ekki af því!
Eins og ég hef oft áður nefnt er Gardasil bóluefnið, ætlað til þess að fyrirbyggja HPV sem getur orsakað leghálskrabbamein en áhrif þess eru að mestu leyti ósönnuð. Og þar sem ekkert bóluefni er fullkomlega pottþétt munu einhverjar stúlknanna þrátt fyrir bólusetningu fá HPV vírusinn og sumar þróa með sér leghálskrabbamein. Aðrar munu uppgötva að þær geta fengið leghálskrabbamein án þess að HPV veirusýking hafi komið til.
Með öðrum orðum er Gardasil bóluefnið ekki nein töfralausn gegn leghálskrabbameini.
Af því sem við vitum um Gardasil getum við sagt fyrir um að einhverjar af þessum stúlkum sem nú er verið að bólusetja megi upplifa vítiskvalir sem aukaverkanir af bóluefninu þ.á m. flog, vöðvakrampa, lömun, kviðarholsverki, liðverki, sjóntap, hárleysi, lifrarstækkun, mígreni, kvalafullar blæðingar og talerfiðleika. Það sem er þó ennþá verra er að einhverjar munu deyja. En fjölskyldur þeirra mun sennilega aldrei gruna að sökin liggi í töfrabóluefni frá Ameríku.
Peningarnir koma hægt inn
Í millitíðinni setur Merck upp snoturt endurgreiðslukerfi. Fyrirtækið byrjar á því að gefa tvær milljónir skammta sem hver kostar 130 dollara sem gera samtals 260 milljónir dollara. Hefur þú minnsta grun um að skattaafsláttur spili einhverja rullu í þessu mannúðarverki? Og ég get ekki varist því að hugsa hvort það séu einhverjar líkur á því að vegna minnkandi sölu Gardasils séu þessir milljónir skammta nærri útrunnir og þurfi því að notast sem fyrst?
En þýðingarmesta spurningin er: Hvað gerist eftir þrjú ár þegar búið er að gefa alla 2 milljónir skammtana?
Varaforseti Merck’s fyrirtækisins Mark Feinberg hefur sagt að þegar þriggja ára tímabilið sé liðið sé Rúanda skuldbundið að greiða fyrir bóluefnið á “verulega lækkuðu” verði. Við verðum bara að bíða og sjá til hversu mikill afslátturinn af verðinu raunverulega er. En nú er það orðið “skuldbundið” sem gildir.
Hver er skuldbinding Rúanda í raun og veru? Hafa þeir skrifað undir 10 ára samning? Og ef svo er hvað gerist eftir þrjú, fimm eða tíu ár ef leghálskrabbameinstilfelli eru áfram mörg og fjöldi ungra kvenna upplifir hroðalegar aukaverkanir? Verður Rúanda eftir sem áður skuldbundið til að reiða fram stórar upphæðir til að kaupa Gardasil á hverju ári?
Feinberg sagði að Merck ætti í viðræðum við önnur Afríkuríki um að koma á laggirnar svipuðum bólusetningaráætlunum. Ja því skal ég trúa! Á meðan að fulltrúar Mercks eru í Afríku er það hlutverk þeirra að finna eins marga stór-kaupendur og þeir geta.
Þó er einn sérstakur kostur við hina nýju áætlun til að fyrirbyggja krabbamein. Þýska greiningarfyrirtækið Qiagen gefur 250,000 HPV próf. ÞESSI gjöf gæti í raun og veru gert marktækt gagn því besta leiðin til þess að fyrirbyggja og meðhöndla á árangursíkan hátt er að fá nákvæma greiningu HPV snemma.
En því miður er þetta pakkalausn. Ef Rúanda gæti tekið HPV prófin og dreift bóluefninu mundi hættan á leghálskrabbameini minnka án þess að hundruð þúsunda ungra stúlkna yrði stefnt í voða.
... og annað
Nýjar rannsóknir sýna að karlmenn með hátt DHA gildi í blóði – sem er Omega 3 fitusýra eru í miklu meiri hættu á að þróa með sér alvarlegt blöðruhálskirtilskrabbamein í samanburði við karlmenn sem höfðu lægri DHA gildi.
Já, þú hefur skilið þetta rétt. (Ég þurfti líka að lesa þetta tvisvar, áður en ég trúði því). Þetta eru aldeilis óvæntar fréttir!
Rannsakendur tóku eftir því að gæði DHA fyrir hjartasjúkdóma vógu þyngra en hætturnar, sérstaklega þegar DHA var ekki tengt við meiri hættu á vægu blöðruhálskirtilskrabbameini.
En þeir höfðu enn eitt undrunarefni uppi í erminni
Einhvernveginn virtist mikil neysla transfitu vera tengd minnkandi hættu á alvarlegu blöðruhálskirtilskrabbameini.
Ímyndið ykkur bara merkimiðana á kökum, kexi og muffins: “Nú með EXTRA transfitusýru til að draga úr hættunni á alvarlegu blöðruhálskirtilskrabbameini!”
Ég vildi ganga úr skugga um að ég væri ekki að missa af einhverju hérna (eða að mig væri að dreyma!) svo ég bað Dr. Spreen um hans álit og svarið var nokkuð líkt því sem ég átti von á.
“Þetta er of auðvelt og ótrúlegt” sagði dr. Spreen.”Ég held að það sé ekki möguleiki á því að svo margir þættir hafi ekki verið teknir með í reikninginn: DHA úr sjávarfiski eða bara lýsi? Eldisfiskur eða fiskur úr sjónum? Verksmiðjuolíur eða kaldpressaðar? Var hár hiti notaður? Hvaðan komu transfiturnar? (Í raun og veru eru nokkrar transfitur í hreinu smjöri, en miklu meira í heitri olíu sem gasi hefur veri hleypt í gegn o.s.frv.
Allt of margir rannsakendur gera ekki nægar kröfur um vandvirkni og nákvæmni heldur einblína á skjótar og vinsælar birtingar.
Höfundur Jenny Thompson, framkvæmdastjóri Health Science Institute.
Þýtt og endursagt Freysteinn Jóhannsson og Jóna Ágústa Ragnheiðardóttir.